BEZPŁATNA ANALIZA UMOWY CHF
Skip to content

Uchwała Izby Cywilnej SN – na co właściwie mamy czekać?

Od wielu miesięcy trwa oczekiwanie na zapowiadaną przez Izbę Cywilną Sądu Najwyższego uchwałę, która ma wskazać jasny kierunek orzekania przez polskie Sądy w sprawach frankowych. 

Wielu Frankowiczów wciąż z nadzieją czeka, czasami być może oczekując, że wspomniana ustawa wiele zmieni w ich przypadkach, jednocześnie nie podejmują oni żadnych działań, by pozwać bank. W tym samym czasie, inni Frankowicze składają pozwy, niektórzy uzyskują zgodę na zabezieczenie roszczenia i nie spłacają rat, albo wygrywają i odzyskują pieniądze. Przykłady skuteczności naszych prawników pokazują, że możliwe jest uzyskanie wyroku już w 3 miesiące od złożenia pozwu. 

Powstaje zatem pytanie czy jest sens oczekiwać na uchwałę Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, skoro już wiadomo, że nawet jeśli przekładane posiedzenie w końcu odbędzie się 2 września, sama uchwała nie zapadnie w tym terminie. 

Przypomnijmy, że Pierwsza Prezes SN sformułowała 6 pytań, na które odpowiedzieć miały różne (mniej lub bardziej adekwatne dla tego konkretnego przypadku) instytucje, w tym Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka. 

Choć, jak przyznają eksperci, sama uchwała może przyspieszyć orzecznictwo w sprawach frankowych i usprawnić przebieg spraw, to jednak odpowiedzi na większość pytań zostały już udzielone, a każdego dnia zapadają w polskich Sądach wyroki, z których miarzdżąca większość jest z korzyścią dla kredytobiorców. Poniżej przedstawiamy stanowiska Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Eruopejskiej w obszarach poruszanych w 6 sformułowanych przez Pierwszą Prezes SN pytaniach. 

  1. Czy w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu „frankowego”, które odnosi się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, możliwe jest przyjęcie, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów?

Stanowisko SN i TSUE w tej kwestii jest właściwie jednoznaczne  spójne, że nie ma możliwości zastąpienia luki po wykreślonym postanowieniu. W tym miejscu możemy się powołać na wyrok SN z dnia 27 listopada 2019r. (II CSK 483/18), gdzie wskazano, że Sąd krajowy nie jest uprawniony do zmiany treści nieuczciwych zapisów. Jednocześnie w przypadku, gdyby ujawniono takie zapisy w umowach, należy podjąć stosowne działania oraz sankcje wobec banku. 

TSUE rozpatrując sprawę Państwa Dziubak przeciwko Raiffeisen również odniósł się do zmiany i zastąpienia zapisów w umowie wskazując, że może do niego dojść, tylko w sytuacji zgody obu stron. Zatem kredytobiorca musiałby wyrazić zgodę na wprowadzenie nowych zapisów w umowie.

Stanowisko to jest uzasadnione, ponieważ gdyby istniała możliwość zastępowania korzystnych dla banku przepisów tymi zgodnymi z prawem, na drodze sądowej, banki mogłyby nadal korzystać z niedozwolonych zapisów i zmieniać je tylko w sytuacji postępowania sądowego. 

2. Czy w razie niemożności ustalenia wiążącego kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego do takiej waluty umowa może wiązać strony w pozostałym zakresie?

3. Czy w razie niemożności ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej umowa ta może wiązać strony w pozostałym zakresie?

W tym wypadku pytanie 2. i 3. można rozpatrywać łącznie, ponieważ bez względu na to, czy jest to kredyt indeksowany czy denominowany, Sąd Najwyższy juz w wielu wyrokach zajmował stanowisko, że zapisy w umowie oceniane jako niedozwolone, określają główne świadczenia stron względem siebie, dlatego ich usunięcie oznacza tak naprawdę nieważność umowy. Tego samego zdania był Trybunał Sprawiedliwości UE orzekający w sprawie Państwa Dziubak. 

4. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej, w wykonaniu której bank wypłacił kredytobiorcy całość kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonał spłat kredytu, powstają odrębne roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron, czy też powstaje jedno roszczenie, równe różnicy spełnionych świadczeń, na rzecz tej strony, której łącznie świadczenie miało wyższą wysokość?

W tej sprawie 7 maja 2021 została już wydana uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, którzy odnieśli się do sytuacji, w której umowa po wykreśleniu niedozwolonych zapisów staje się bezskuteczna i określili, że zarówno kredytobiorcy jak i bankowi przysługują odrębne świadczenia o zwrot pieniędzy przekazanych w zawiązku z wykonaniem umowy, zatem stosowana jest teoria dwóch kondykcji. Przypomnijmy, że uchwała ta zyskała moc zasady prawnej i jest stosowana przez Sądy w Polsce. 

5. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej z powodu niedozwolonego charakteru niektórych jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się od chwili ich wypłaty?

Na powyższe pytanie również znajdujemy odpowiedź w przytoczonej powyżej uchwale z dnia 7 maja 2021 (III CZP 6/21), w której określono, że bank ma prawo zażądać zwrotu świadczenia od momentu, kiedy umowa stała się trwale bezskuteczna. 

6. Czy, jeżeli w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej którejkolwiek ze stron przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu takiej umowy, strona ta może również żądać wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych przez drugą stronę?

Ta kwestia budzi powszechne kontrowersje i jest przyczyną wielu obaw wśród Frankowiczwów. Można jednak nagłaśnianie tematu wynagrodzenia za korzystanie z kapitału uznać za sukces banków, bo sprawia to, że jakaś część Frankowiczów rezygnuje z pozywania banku.
Musimy jednak pamiętać, że zarówno bank przekazał kapitał do korzystania kredytobiorcy, jak i kredytobiorca przekazywał regularnie środki w postaci płaconych rat, z których to bank mógł korzystać. Zatem gdyby doszło do spraw sądowych i rozstrzygnięć w tym zakresie, swoich praw mogłyby dochodzić obie strony. Jednak właśnie w przypadku usług finansowych sprzedawanych na odległość konsumentom, Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że kosnument ma prawo do odstąpienia od umowy i uzyskania wpłaconych środków wraz z odsetkami, ale nie ma prawa żądać odszkodowania z tytułu pożytków uzyskanych przez sprzedającego od tej kwoty. 


Oceń artykuł:

Średnia ocen użytkowników: 5.0

(Na podstawie 198 opinii)

Inne wpisy z tej kategorii

Jak sprawdzić uprawomocnienie wyroku?

Jak sprawdzić uprawomocnienie wyroku?
Czy możliwe jest wykreślenie hipoteki po uzyskaniu prawomocnego wyroku?  Jeszcze do niedawna wiele wydziałów ksiąg wieczystych uważało, że do wykreślenia...

Błędy w umowie kredytowej – jak możesz je sprawdzić? 

Błędy w umowie kredytowej – jak możesz je sprawdzić? 
Choć może się wydawać, że umowy kredytowe sporządzane przez profesjonalne instytucje są zgodne z prawem i wolne od błędów, rzeczywistość...

Jak obliczyć ratę kredytu hipotecznego?

Jak obliczyć ratę kredytu hipotecznego?
Przed wyborem kredytodawcy oraz zawarciem umowy kredytu, warto dokładnie sprawdzić, ile wyniesie miesięczna rata kredytu. Możliwe jest samodzielne wyliczenie tej...